Abantu hafi miliyoni eshatu bari baravuye mu byabo imbere mu gihugu bahunga intambara mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, DRC, basubiye mu byabo kuva mu ntangiriro z’uyu mwaka.
Ni ibyasohotse muri raporo nshya y’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye rishinzwe guhuriza hamwe ibikorwa by’ubutabazi, (OCHA), yagaragaje ko mu ntara ya Kivu ya Ruguru abagera kuri miliyoni ebyiri basubiye mu byabo, muri Kivu y’Epfo abarenga 600,000 na bo bagarutse mu byabo.
Iyi raporo igaragaza ko muri Kivu y’Epfo abasubiye mu byabo biganjemo abo mu duce twa twa Minova, Kalehe no ku kirwa cy’Idjwi cyo mu kiyaga cya Kivu.
Bertrand Bisimwa uri mu bayoboye AFC/M23, isigaye igenzura ibice byinshi bya Kivu zombi kuva mu ntangiriro z’uyu mwaka, yagaragaje ko gusubira mu byabo kw’aba bantu ari ibikorwa bya AFC/M23 mu gukuraho ibibangamiye abaturage.
Yanditse kuri X ati “AFC/M23 yakuyeho ibyari bibangamiye abantu ifasha mu gutuma abantu barenga miliyoni ebyiri bagaruka kuri gakondo yabo.”
Nubwo hari abari impunzi imbere mu gihugu basubiye mu byabo haracyari abandi ibihumbi bakiri impunzi hanze ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, harimo n’abahunze uyu mwaka bajya mu bihugu by’ibituranyi.
Raporo y’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Mpunzi (UNHCR), yasohotse muri Nyakanga 2025, yagaragaje ko kuva mu ntangiriro z’uyu mwaka, abantu barenga 119,000 bahunze ibice by’Uburasirazuba bwa DRC bajya mu bihugu by’abaturanyi.
Amasezerano y’amahoro hagati y’u Rwanda na Congo yasinyiwe i Washington muri Leta zunze Ubumwe za Amerika ku wa 27 Kamena 2025, arimo ingingo yo gufasha impunzi gutahuka ku bushake.
Tariki ya 24 Nyakanga 2025, u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo basinye amasezerano yo gucyura impunzi ziri mu bihugu byombi zibishaka, mu mahoro, kandi ku buryo bwubahiriza uburenganzira bwa muntu.
Amasezerano yashyiriweho umukono i Addis Ababa muri Ethiopia, aho u Rwanda rwari ruhagararirwe na Ambasaderi Charles Karamba, naho Congo ikaba yari ihagarariwe na Shaban Lukon Bihango Jacquemain, Minisitiri wungirije muri Minisiteri y’umutekano mu gihugu ya DRC.
Hari mu nama yo ku rwego rw’abaminisitiri ifite ishingiro mu masezerano mpuzamahanga atandukanye, ndetse n’ayahuriweho n’ibihugu byombi by’umwihariko kuva mu 2010, ajyanye no gucyura impunzi, zaba iz’abanyarwanda ziri muri DRC, n’iza DRC ziri mu Rwanda.
Ishingiye kandi kuri gahunda yo gushakira amahoro Uburasirazuba bwa DRC nk’uko bikubiye mu masezerano yasinyiwe i Washington hagati y’u Rwanda na DRC, n’ingingo zasinyiwe i Doha muri Qatar hagati ya Guverinoma ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (DR Congo) n’Ihuriro AFC/M23, ubwo bashyiraga umukono ku nyandiko y’amahame ngenderwaho (Declaration of Principles) ikubiyemo ibyo impande zombi zifuza kuganiraho mu gushaka igisubizo cy’amahoro arambye.
MUGIRANEZA THIERRY/ UMUSEKE.RW


